Αιχμαλωσία

Μία ακόμα σημαντική ανθρωπογενής απειλή για τα θαλάσσια θηλαστικά, η οποία έχει βαθιές ιστορικές ρίζες είναι η αιχμαλωσία τους. Ο άνθρωπος είχε αρχίσει να αιχμαλωτίζει θαλάσσια θηλαστικά για διάφορους σκοπούς, όπως η «εκπαίδευσή» τους, σαν ζώα διασκέδασης και ψυχαγωγίας, εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Αναφορές υπάρχουν από τον 1ο αιώνα μ.Χ., όπου Ρωμαίοι φρουροί αιχμαλώτισαν μια φάλαινα όρκα που εκβράστηκε ζωντανή στις ακτές. Μαρτυρίες έχουμε και για Σκανδιναβούς άρχοντες, που συλλάμβαναν πολικές αρκούδες το Μεσαίωνα καθώς και για θηριοδαμαστές του 18ου αιώνα, που χρησιμοποιούσαν φώκιες σε επιδείξεις.

Δυστυχώς, η αιχμαλωσία θαλάσσιων θηλαστικών έγινε πιο εντατική από το 1930 περίπου και μετά, όταν δημιουργήθηκε το πρώτο δελφινάριο στη Φλόριντα των ΗΠΑ. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80, δημιουργήθηκαν δελφινάρια και ενυδρεία σε πολλές περιοχές της Βόρειας Αμερικής, της Ευρώπης, της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας.
Τον τελευταίο αιώνα, τα θαλάσσια θηλαστικά χρησιμοποιούνται και για στρατιωτικούς σκοπούς. Τα ζώα αυτά εκπαιδεύονται και εικάζεται ότι χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση εχθρικών υποβρυχίων ή την τοποθέτηση υποβρύχιων ναρκών. «Στρατιωτικά» δελφίνια χρησιμοποιήθηκαν π.χ. και στους πολέμους του Περσικού Κόλπου, από το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ.

Σε κάθε περίπτωση, η αιχμαλωσία των θαλάσσιων θηλαστικών οδηγεί τα αιχμάλωτα ζώα σε μη φυσιολογικές συμπεριφορές, προκαλεί έντονο στρες και αποξένωση από το φυσικό τους περιβάλλον και την κοινωνική τους ζωή.

Η ελληνική, ευρωπαϊκή και διεθνής νομοθεσία απαγορεύει τη σύλληψη και εμπορία των θαλάσσιων θηλαστικών (όπως και όλων των άγριων ζώων), με σκοπό τη διατήρησή τους στην αιχμαλωσία.
Εξαίρεση στο παραπάνω αποτελούν οι περιπτώσεις ζώων που:

  • έχουν ανάγκη περίθαλψης (ορφανά, τραυματισμένα, άρρωστα),
  • βρίσκονται σε έκτακτη ανάγκη (εξαιτίας εκτεταμένης ρύπανσης ή επιδημιών),
  • δεν μπορούν να επανενταχθούν στους φυσικούς πληθυσμούς, όπως ζώα που έχουν γεννηθεί είτε προέρχονται από μακρά παραμονή σε ενυδρεία ή δελφινάρια
  • εξαιτίας ανατομικών προβλημάτων είτε αναπηριών δεν μπορούν να επιβιώσουν μόνα τους στο φυσικό περιβάλλον.

Στις περιπτώσεις αυτές, τα ζώα θα πρέπει να διατηρούνται στις καλύτερες δυνατές συνθήκες με την κατάλληλη κτηνιατρική φροντίδα και σύμφωνα με τις προδιαγραφές και τα πρωτόκολλα που ισχύουν και έχουν θεσπιστεί, από διεθνώς αναγνωρισμένους φορείς, χωρίς ποτέ να γίνονται «προϊόντα» οικονομικής εκμετάλλευσης.


Για να μάθεις περισσότερα:

Η αιχμαλωσία των θαλάσσιων θηλαστικών για στρατιωτικούς σκοπούς
Καμπάνια ενημέρωσης ενάντια στα δελφινάρια
Βίντεο από το ενυδρείο του Σιάτλ που δείχνει το τάισμα μιας θαλάσσιας βίδρας. Το ζώο αυτό επέζησε από την πετρελαιοκηλίδα που προκάλεσε το πλοίο Exxon Valdez στην Αλάσκα το 1989.